TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu bünyesinde, şiddet olaylarındaki yaşam hakkı ihlallerini incelemek için kurulan alt komisyonda dün Türkiye İnsan Hakları Vakfı Yönetim Kurulu üyesi Coşkun Üsterci dinlendi. Devletin insan hakları ihlallerini kayda alan bir çalışma yapmadığını ifade eden Üsterci, 1990’lı yıllarda yoğun insan hakları ihlalleri yaşandığını ve 1990-1994 arasında ihlallerin “pik” yaptığını söyledi. Üsterci, “1992-1993-1994 yıllarında, faili meçhul cinayetler, yargısız infazlar, gözaltında ya da cezaevinde hayatını kaybetme var” dedi.
Milliyet gazetesinin haberine göre, zaman aşımı süresinin yaşam hakkı ihlaline yönelik suçlarda uygulanmamasını isteyen Üsterci, 1992-1993’teki faili meçhullere ilişkin dosyaların, eğer hemen soruşturulmazsa, zamanaşımı nedeniyle ortadan kalkacağını anlattı. Susurluk raporunda 1990‘lı yılların başına özel bir gönderme yapıldığını belirten Üsterci, “Bu yıllarda neden arttığına baktığımızda, karşımıza Kürt sorunu çıkıyor. Devlet, kontrgerilla ve harp yöntemlerine yönelince ağır hak ihlalleri yaşanmaya başlıyor” diye konuştu.
Faili meçhul cinayetler arasında çok sayıda ünlü ismin varlığı da dikkati çekiyor. Üsterci’nin sunduğu rapora göre, 1990-2011 arasındaki toplam faili meçhul cinayet sayısı bin 901. Faili meçhul cinayetlerin en yoğun yaşandığı dönemler, 1992-1993-1994 yılları. 1990’da 11, 1991’de 31 olan faili meçhul cinayetler, 1992’dan itibaren tırmanışa geçiyor. 1992’de 362, 1993’te 467, 1994’te 423 faili meçhul cinayet gerçekleşiyor. 1995’ten (166) itibaren azalmaya başlayan faili meçhul cinayetler, 1996’da 113’e, 1997’de 65’e, 1998’de 45’e, 1999’da 52’ye düşüyor. 2000’de 13, 2001’de 24, 2002’de 8, 2003’te 16, 2004’te 8, 2005’te 4, 2006’da 21 faili meçhul cinayet işleniyor. 2000 ile 2007’de en az faili meçhul cinayet gerçekleşirken, diğer yıllardaki faili meçhuller şöyle:
2008 (30), 2009 (18), 2010 (9), 2011 (13). Raporda, yargısız infaz, dur ihtarı ve rastgele ateş açma nedeniyle yaşam hakkı ihlallerinin en çok yaşandığı yıllar olarak 1992-1993-1994-1996 yılları sıralanıyor. Buna göre, 1991’de 98, 1992’de 283, 1993’te 189, 1994’te 129, 1995’te 96, 1996’da 129 yaşam hakkı ihlali yaşanırken, diğer yıllardaki ihlaller şöyle: 1997 (98), 1998 (80), 1999 (63), 2000 (56), 2001 (37), 2002 (38), 2003 (46), 2004 (35), 2005 (61), 2006 (49), 2007 (24, 2008 (37), 2009 (48), 2010 (29) 2011 (59). Toplamda yargısız infaz, dur ihtarı ve rastgele ateş açma nedeniyle yaşam hakkı ihlal edilenleri sayısı ise bin 684 kişi.
Diyarbakır İçkale’de ortaya çıkarılan insan kemiklerine yönelik açıklama yapan Üsterci, “Kemikler JİTEM’in bulunduğu yerin bahçesinde bulunuyor. Failler o kadar pervasızlar ki hukukun kendilerine dokunmayacağına o kadar eminler ki cesetleri uzağa değil hemen oraya gömüyorlar” diye konuştu. PKK’nın da faili meçhul cinayetler işlediğini söyleyen Üsterci’ye göre, Türkiye’deki faili meçhullerin sayısı 6-7 bin civarında.